Cháy nổ trong công trình xây dựng hầu hết đều gây thiệt hại lớn cho người và tài sản. Đây không còn rủi ro hiếm gặp, vì thế sơn chống cháy ngày càng được quan tâm như một giải pháp bảo vệ thụ động quan trọng trước nguy cơ cháy nổ.
Trong bài viết này, Saveto Việt Nam sẽ giúp bạn hiểu đúng bản chất, biết dùng đúng thời điểm, đúng hạng mục và đúng kỹ thuật, từ đó tối ưu an toàn, chi phí và hiệu quả cho công trình.
Sơn Chống Cháy Là Gì?
Sơn chống cháy là loại sơn kỹ thuật chuyên dụng, được thiết kế để làm chậm quá trình lan truyền nhiệt và kéo dài thời gian chịu lửa của kết cấu khi xảy ra hỏa hoạn. Mục tiêu chính không phải “dập lửa”, mà là giữ ổn định kết cấu trong một khoảng thời gian nhất định để con người thoát nạn và lực lượng PCCC xử lý.
Khác với sơn trang trí hoặc sơn bảo vệ bề mặt, sơn chống cháy:
- Có cấu trúc hóa học đặc biệt
- Phản ứng khi gặp nhiệt độ cao
- Được kiểm nghiệm theo các tiêu chuẩn chịu lửa
Nguyên Lý Hoạt Động Của Sơn Chống Cháy
Sơn chống cháy không hoạt động theo cơ chế “chống lửa trực tiếp” mà đóng vai trò làm chậm quá trình truyền nhiệt vào kết cấu. Hiệu quả của sơn phụ thuộc vào phản ứng vật lý khi gặp nhiệt độ cao và khả năng bảo vệ kết cấu trong một khoảng thời gian xác định.
Cơ chế trương nở khi gặp nhiệt độ cao
Khi xảy ra hỏa hoạn và nhiệt độ môi trường tăng vượt ngưỡng khoảng 200–300°C, lớp sơn chống cháy bắt đầu phản ứng. Tại thời điểm này, sơn trương nở gấp nhiều lần so với thể tích ban đầu và chuyển sang dạng bọt xốp carbon.
Quá trình trương nở diễn ra nhanh, tạo thành một lớp bảo vệ bao phủ bề mặt kết cấu. Lớp bọt này không dẫn nhiệt mạnh như kim loại hay bê tông, từ đó làm chậm tốc độ truyền nhiệt vào bên trong.
Vai trò của lớp bọt cách nhiệt
Lớp bọt xốp hình thành từ sơn chống cháy giữ vai trò chính trong việc bảo vệ kết cấu khi nhiệt độ tăng cao. Cụ thể, lớp bọt này sẽ giúp:
- Cách ly trực tiếp kết cấu khỏi nguồn nhiệt
- Giảm tốc độ tăng nhiệt của thép hoặc bê tông
- Ngăn kết cấu nhanh chóng đạt đến ngưỡng nhiệt nguy hiểm
Nhờ lớp cách nhiệt này, nhiệt lượng từ đám cháy không truyền trực tiếp và liên tục vào kết cấu chịu lực.
Kéo dài thời gian chịu lửa như thế nào?
Trong điều kiện cháy, thép thường bắt đầu mất khả năng chịu lực ở mức nhiệt khoảng 550–600°C. Nếu không có lớp bảo vệ, kết cấu thép có thể biến dạng và mất ổn định trong thời gian ngắn.
Sơn chống cháy giúp trì hoãn quá trình tăng nhiệt của kết cấu, từ đó:
- Thêm thời gian cho việc sơ tán con người
- Giảm nguy cơ sập đổ dây chuyền trong công trình
- Hạn chế thiệt hại về tài sản và kết cấu
Thời gian chịu lửa đạt được phụ thuộc vào loại sơn chống cháy sử dụng, chiều dày lớp sơn và điều kiện thi công thực tế.
Kết cấu thép trong nhà xưởng, nhà cao tầng
Kết cấu thép là hạng mục sử dụng sơn chống cháy phổ biến nhất trong xây dựng. Thép có khả năng dẫn nhiệt nhanh và giảm cường độ chịu lực rõ rệt khi nhiệt độ tăng cao.
Trong các công trình như nhà xưởng, nhà cao tầng hoặc trung tâm thương mại, sơn chống cháy được dùng để bảo vệ:
- Dầm thép
- Cột thép
- Khung kết cấu chịu lực
Lớp sơn giúp làm chậm quá trình tăng nhiệt của thép khi xảy ra hỏa hoạn, từ đó kéo dài thời gian chịu lửa theo yêu cầu thiết kế và quy định an toàn.
Sơn Chống Cháy Dùng Cho Những Hạng Mục Nào?
Sơn chống cháy không phải là vật liệu sử dụng đại trà cho mọi công trình. Hiệu quả của sơn chỉ được đảm bảo khi áp dụng đúng hạng mục, đúng vật liệu và đúng yêu cầu về thời gian chịu lửa theo thiết kế.
Dầm, cột, sàn bê tông
Trong một số thiết kế đặc biệt, sơn chống cháy được sử dụng cho kết cấu bê tông nhằm tăng thêm thời gian chịu lửa. Bê tông có khả năng chịu nhiệt tốt hơn thép, nhưng khi tiếp xúc với nhiệt độ cao trong thời gian dài, khả năng chịu lực vẫn có thể bị ảnh hưởng.
Sơn chống cháy trong trường hợp này đóng vai trò hỗ trợ, giúp kéo dài thời gian chịu lửa cho dầm, cột hoặc sàn, đặc biệt tại các khu vực có yêu cầu cao về an toàn cháy và thời gian sơ tán.
Kết cấu thép trong nhà xưởng, nhà cao tầng
Kết cấu thép là hạng mục sử dụng sơn chống cháy phổ biến nhất trong xây dựng. Thép có khả năng dẫn nhiệt nhanh và khi nhiệt độ tăng cao, cường độ chịu lực của thép suy giảm rõ rệt.
Trong các công trình như nhà xưởng, nhà cao tầng hoặc trung tâm thương mại, sơn chống cháy được dùng để bảo vệ các cấu kiện chịu lực chính, giúp làm chậm quá trình tăng nhiệt khi xảy ra hỏa hoạn.
Hệ thống ống kỹ thuật, trần kỹ thuật
Hệ thống ống kỹ thuật và trần kỹ thuật là nơi tập trung nhiều dây cáp điện và đường ống, thường tiềm ẩn nguy cơ khởi phát cháy. Sơn chống cháy được áp dụng tại các khu vực này để hạn chế sự lan truyền nhiệt và khoanh vùng rủi ro nếu xảy ra sự cố.
Việc bảo vệ trần kỹ thuật và hệ thống ống giúp kiểm soát cháy tốt hơn trong giai đoạn đầu và giảm ảnh hưởng đến các hạng mục xung quanh.
Khi nào KHÔNG cần dùng sơn chống cháy?
Không phải công trình nào cũng bắt buộc sử dụng sơn chống cháy. Việc áp dụng cần dựa trên mức độ rủi ro và yêu cầu kỹ thuật cụ thể.
Sơn chống cháy có thể không cần thiết trong các trường hợp:
- Công trình nhỏ, rủi ro cháy thấp
- Kết cấu đã được bảo vệ bằng các giải pháp PCCC thụ động khác
- Hạng mục không yêu cầu thời gian chịu lửa theo thiết kế hoặc quy định
Vì thế cần cân nhắc sử dụng sơn chống cháy trong các trường hợp này để giúp tối ưu chi phí mà vẫn đảm bảo an toàn công trình.
Phân Loại Sơn Chống Cháy Phổ Biến Hiện Nay
Sơn chống cháy trên thị trường hiện nay được phân loại dựa trên hai tiêu chí chính là gốc sơn và thời gian chịu lửa. Cách phân loại này giúp xác định đúng loại sơn cần dùng cho từng điều kiện thi công và yêu cầu an toàn cụ thể.
Theo gốc sơn
Việc phân loại theo gốc sơn giúp xác định mức độ phù hợp của sơn chống cháy với môi trường thi công và không gian sử dụng.
Sơn chống cháy gốc nước:
Sơn chống cháy gốc nước có đặc điểm ít mùi trong quá trình thi công và sử dụng. Loại sơn này phù hợp cho các hạng mục trong nhà, không gian kín hoặc công trình có người sinh hoạt thường xuyên. Khi sử dụng đúng quy trình, sơn gốc nước đáp ứng yêu cầu an toàn và hạn chế ảnh hưởng đến môi trường xung quanh.
Sơn chống cháy gốc dung môi:
Sơn chống cháy gốc dung môi được sử dụng trong các điều kiện môi trường yêu cầu độ ổn định cao hơn. Loại sơn này phù hợp cho công trình công nghiệp hoặc khu vực có tác động môi trường phức tạp. Trong quá trình thi công, cần tuân thủ nghiêm ngặt các yêu cầu về thông gió và an toàn lao động.
Theo thời gian chịu lửa
Ngoài gốc sơn, sơn chống cháy còn được phân loại dựa trên thời gian chịu lửa của kết cấu khi xảy ra hỏa hoạn.
Sơn chống cháy R30:
Sơn chống cháy R30 được thiết kế để bảo vệ kết cấu trong khoảng 30 phút. Mức này thường áp dụng cho các hạng mục có yêu cầu chịu lửa thấp hoặc công trình quy mô nhỏ.
Sơn chống cháy R60:
Sơn chống cháy R60 giúp kéo dài thời gian chịu lửa của kết cấu lên khoảng 60 phút. Đây là mức được sử dụng phổ biến trong nhiều công trình dân dụng và công nghiệp nhờ khả năng đáp ứng tốt yêu cầu an toàn và hiệu quả đầu tư.
Sơn chống cháy R90 – R120:
Sơn chống cháy R90 và R120 được dùng cho các công trình yêu cầu mức độ an toàn cao. Những cấp này thường xuất hiện trong nhà cao tầng, nhà xưởng lớn hoặc công trình có mật độ người sử dụng cao, nơi cần kéo dài tối đa thời gian chịu lửa để phục vụ sơ tán và cứu hộ.
Bên cạnh sơn chống cháy, trong xây dựng còn nhiều hệ sơn kỹ thuật khác được sử dụng cho các mục đích bảo vệ và hoàn thiện riêng biệt. Bạn có thể tham khảo thêm các loại sơn chuyên dụng để lựa chọn giải pháp phù hợp cho từng hạng mục công trình.
- Sơn Epoxy Là Gì? Các Loại Sơn Epoxy & Ứng Dụng Phổ Biến
- Sơn PU Là Gì? Đặc Điểm – Ứng Dụng Trên Gỗ, Kim Loại & Sàn
- Sơn Tĩnh Điện Là Gì? Nguyên Lý Hoạt Động & Ứng Dụng Thực Tế
Tiêu Chuẩn & Quy Định Liên Quan Đến Sơn Chống Cháy
Các tiêu chuẩn thường áp dụng
Trong xây dựng, sơn chống cháy thường được kiểm soát thông qua các tiêu chuẩn thử nghiệm chịu lửa của kết cấu. Các tiêu chuẩn này đánh giá khả năng bảo vệ kết cấu trong điều kiện cháy, dựa trên thời gian chịu lửa và mức độ ổn định của vật liệu được sơn phủ.
Bên cạnh đó, quy định phòng cháy chữa cháy trong xây dựng công nghiệp và dân dụng yêu cầu rõ ràng về việc sử dụng sơn chống cháy cho từng hạng mục cụ thể, đặc biệt là kết cấu chịu lực chính.
Yêu cầu nghiệm thu sơn chống cháy
Nghiệm thu sơn chống cháy không chỉ dựa trên tên sản phẩm hoặc chứng chỉ vật liệu. Cơ quan nghiệm thu yêu cầu kiểm tra đầy đủ các yếu tố kỹ thuật sau:
- Sử dụng đúng chủng loại sơn theo hồ sơ thiết kế đã được phê duyệt
- Lớp sơn đạt đúng độ dày tương ứng với thời gian chịu lửa yêu cầu
- Có đầy đủ hồ sơ kỹ thuật và kết quả thử nghiệm chịu lửa liên quan
Nếu thiếu một trong các yếu tố trên, hạng mục sơn chống cháy có thể không được chấp nhận dù bề mặt đã hoàn thiện.
Những sai sót phổ biến trong thi công sơn chống cháy
Trong quá trình thi công thực tế, một số sai sót thường xuyên xảy ra và ảnh hưởng trực tiếp đến kết quả nghiệm thu.
Các lỗi phổ biến gồm:
- Sơn không đủ số lớp hoặc không đạt độ dày yêu cầu
- Bề mặt kết cấu không được xử lý đúng trước khi sơn
- Không kiểm tra, đo đạc và nghiệm thu nội bộ sau thi công
Những sai sót này thường không thể nhận biết bằng mắt thường. Khi đến giai đoạn nghiệm thu PCCC, các lỗi mới bị phát hiện và buộc phải xử lý lại, gây phát sinh chi phí và kéo dài tiến độ.
Hướng Dẫn Dùng Sơn Chống Cháy Đúng Kỹ Thuật
Bước 1: Chuẩn bị bề mặt trước khi sơn
Chuẩn bị bề mặt là bước đầu tiên và bắt buộc trong thi công sơn chống cháy. Bề mặt kết cấu cần được làm sạch hoàn toàn để đảm bảo khả năng bám dính của lớp sơn.
Cần loại bỏ dầu mỡ, bụi bẩn và gỉ sét còn tồn tại trên bề mặt. Sau khi làm sạch, bề mặt phải khô và không còn tạp chất. Tùy theo vật liệu, cần sử dụng lớp sơn lót phù hợp để tạo liên kết ổn định giữa kết cấu và sơn chống cháy.
Bước 2: Thi công sơn lót phù hợp
Sơn lót có vai trò tạo lớp trung gian giúp tăng độ bám dính cho sơn chống cháy. Việc lựa chọn đúng loại sơn lót theo hệ sơn và vật liệu nền là yêu cầu bắt buộc.
Lớp sơn lót cần được thi công đều và chờ khô theo đúng thời gian kỹ thuật trước khi chuyển sang bước tiếp theo. Thi công sơn chống cháy khi lớp lót chưa đạt trạng thái ổn định có thể làm giảm hiệu quả bảo vệ.
Bước 3: Thi công sơn chống cháy đúng độ dày và số lớp
Độ dày và số lớp sơn quyết định trực tiếp đến thời gian chịu lửa của kết cấu. Việc thi công cần tuân thủ chặt chẽ thông số kỹ thuật do nhà sản xuất và hồ sơ thiết kế quy định.
Không nên ước chừng độ dày bằng mắt thường. Mỗi lớp sơn cần được thi công theo đúng trình tự, đảm bảo thời gian khô giữa các lớp để lớp sơn đạt trạng thái ổn định.
Bước 4: Kiểm soát điều kiện môi trường khi thi công
Điều kiện môi trường ảnh hưởng trực tiếp đến chất lượng lớp sơn chống cháy. Nhiệt độ và độ ẩm trong quá trình thi công cần nằm trong giới hạn cho phép theo hướng dẫn kỹ thuật.
Không nên thi công khi thời tiết bất lợi như mưa, độ ẩm cao hoặc gió mạnh. Bề mặt chỉ nên được sơn khi đạt trạng thái ổn định để tránh lỗi bong tróc hoặc giảm độ bám.
Bước 5: Kiểm tra và nghiệm thu sau thi công
Sau khi hoàn thiện, lớp sơn chống cháy cần được kiểm tra trước khi đưa vào nghiệm thu. Việc kiểm tra giúp xác định lớp sơn đã đạt yêu cầu kỹ thuật hay chưa.
Cần tiến hành đo độ dày lớp sơn bằng thiết bị chuyên dụng và kiểm tra độ bám dính trên bề mặt kết cấu. Nếu phát hiện sai lệch, cần xử lý kịp thời để tránh ảnh hưởng đến tiến độ nghiệm thu và an toàn công trình.
Giải Đáp Nững Thắc Mắc Thường Gặp
Sơn chống cháy có ngăn cháy hoàn toàn không?
Không, sơn chống cháy chỉ giúp kéo dài thời gian chịu lửa để bảo vệ kết cấu và hỗ trợ sơ tán.
Tuổi thọ sơn chống cháy kéo dài bao lâu?
Tuổi thọ thường từ 5–10 năm, phụ thuộc môi trường sử dụng và việc thi công đúng kỹ thuật.
Sơn chống cháy có cần bảo trì định kỳ không?
Có, lớp sơn cần được kiểm tra định kỳ để đảm bảo độ dày và khả năng bám dính vẫn đạt yêu cầu.
Sơn chống cháy có gây độc hại không?
Sơn chống cháy đạt tiêu chuẩn an toàn không gây độc nếu sử dụng và thi công đúng hướng dẫn kỹ thuật.
Kết Luận
Sơn chống cháy không chỉ giúp công trình đáp ứng quy định PCCC, mà còn góp phần tối ưu chi phí sửa chữa, bảo trì và giảm thiểu thiệt hại khi có sự cố xảy ra.
Nếu bạn đang chuẩn bị xây dựng hoặc cải tạo công trình và còn băn khoăn về việc có nên dùng sơn chống cháy hay không, hãy trao đổi với đơn vị kỹ thuật hoặc chuyên gia PCCC để được tư vấn đúng nhu cầu – đúng tiêu chuẩn – đúng chi phí.
Trong hệ thống vật liệu hoàn thiện công trình, ngoài các giải pháp sơn kỹ thuật, các hạng mục hoàn thiện bề mặt như chít mạch gạch cũng đóng vai trò quan trọng trong việc bảo vệ kết cấu, hạn chế thấm nước và duy trì chất lượng công trình theo thời gian.
Saveto Việt Nam hiện chuyên cung cấp keo chít mạch và dụng cụ thi công phục vụ cho các công trình dân dụng và công nghiệp, giúp hoàn thiện bề mặt gạch bền chắc, thẩm mỹ và ổn định lâu dài khi thi công đúng kỹ thuật.
Nếu bạn đang tìm kiếm giải pháp cho nền gạch bền đẹp, liên hệ ngay Saveto Việt Nam để được tư vấn chính xác về giá cả và số lượng!
Thông tin liên hệ:
- Địa chỉ: 95/14 Tân Thới Nhất 02, quận 12, TP. HCM
- Hotline: 0932 601 661 – 090 132 5898
- Fanpage: https://www.facebook.com/keocharonchongmoc
Saveto Việt Nam là thương hiệu uy tín trên thị trường vật liệu xây dựng, chuyên phân phối keo chít mạch Saveto chính hãng nhập khẩu từ Ý. Bên cạnh đó, Saveto Việt Nam còn cung cấp các sản phẩm và giải pháp thi công keo chít mạch đồng bộ, đáp ứng tiêu chuẩn chất lượng cao cho mọi công trình từ dân dụng đến dự án lớn.